Thang 20 của Pháp là thang điểm khiến người Việt hiểu nhầm nhiều nhất. Điểm 10 trên 20 là mức đạt, và điểm 16 trở lên đã là mức rất cao — trong khi người quen thang 10 sẽ đọc 16/20 thành 8,0 và thấy bình thường.
Vấn đề không nằm ở phép chia mà ở phân bố điểm. Trong hệ thống Pháp, điểm trên 18 gần như không tồn tại ở bậc đại học, nên chia đôi rồi so với thang 10 Việt Nam là so hai thứ có hình dạng khác nhau.
Bài này đi qua bốn thang điểm hay gặp khi đọc tài liệu hoặc chuẩn bị du học, và chỉ ra chỗ phép quy đổi thuần túy gây hiểu sai. Xem mức tham chiếu tại công cụ quy đổi GPA du học.
Bốn thang hay gặp
| Hệ thống | Thang | Mức đạt | Mức cao nhất thực tế |
|---|---|---|---|
| Việt Nam | 10 | 5,0 | 9,0 – 10 |
| Pháp | 20 | 10 | 16 – 18 |
| Anh | 100% | 40% | Từ 70% |
| Mỹ | 4 (điểm chữ) | D tức 1,0 | A tức 4,0 |
Cột cuối là cột đáng chú ý nhất. Ở Anh, 70% là mức cao nhất; ở Việt Nam, 7,0 chỉ là loại Khá. Cùng con số, hai ý nghĩa hoàn toàn khác.
Thang 20 của Pháp
Mức 10 trên 20 là mức đạt. Các mức trên đó thường được gọi tên: từ 12 là assez bien, từ 14 là bien, từ 16 là très bien.
Quy về thang 10 bằng cách chia đôi cho một con số dễ hình dung, nhưng nó không phản ánh vị trí tương đối. Một sinh viên 14/20 ở Pháp đứng ở nhóm khá cao, trong khi 7,0 ở Việt Nam nằm ở giữa.
Vì vậy khi đọc bảng điểm Pháp, hãy nhìn tên mức thay vì chia đôi.
Hệ thống phần trăm của Anh
First Class từ 70%, Upper Second từ 60%, Lower Second từ 50%, Third từ 40%. Điểm trên 80% rất hiếm và thường chỉ xuất hiện ở các bài có đáp án rõ ràng.
Chương trình thạc sĩ ở Anh thường yêu cầu tương đương Upper Second. Với hồ sơ từ Việt Nam, các trường tự quy chiếu, và mức hay gặp là GPA 3,0 trở lên hoặc điểm trung bình từ 7,0 thang 10.
Chi tiết cách các nước đọc bảng điểm Việt Nam ở bài quy đổi GPA Việt Nam sang thang Mỹ.
Vì sao không nên tự quy đổi cho hồ sơ
Ba lý do. Thứ nhất, phân bố điểm khác nhau nên phép chia không giữ được vị trí tương đối. Thứ hai, mỗi trường ở nước ngoài có cách quy chiếu riêng. Thứ ba, nhiều nơi yêu cầu bảng điểm được thẩm định bởi đơn vị độc lập.
Điều nên làm là ghi đúng thang gốc của bảng điểm, kèm giải thích về hệ thống điểm của Việt Nam, rồi để người đọc hồ sơ tự quy chiếu.
Thang 5 và thang 100 ở một số nước
Nga và một số nước Đông Âu dùng thang 5 với mức 3 là đạt. Trung Quốc phổ biến thang 100 với mức 60 là đạt. Nhật Bản dùng cả điểm chữ và thang 100 tùy trường.
Điểm chung: mức đạt của các thang này thường rơi vào khoảng 50 đến 60 phần trăm của thang, tương tự mức 5,0 trên thang 10 của Việt Nam. Đó là điểm neo hữu ích nhất khi bạn đọc một thang lạ.
Neo thứ hai là mức cao nhất thực tế, vốn hiếm khi chạm trần của thang. Biết hai neo này là bạn đọc được gần như mọi bảng điểm.
Khi nào phép quy đổi hợp lệ
Khi hai thang cùng thuộc một hệ thống đánh giá và cùng cách chấm. Ví dụ trong nước: một bài kiểm tra chấm theo tỷ lệ điểm đạt được, ghi 85% hay 8,5 đều đúng.
Ngoài phạm vi đó, phép chia chỉ cho một con số để hình dung. Cách xử lý các trường hợp trong nước ở bài quy đổi điểm phần trăm sang thang 10.
Đọc một bảng điểm lạ thế nào
- Tìm mức đạt của thang đó — thường ghi trong chú thích bảng điểm.
- Tìm mức cao nhất thực tế, không phải trần của thang.
- Xác định điểm của bạn nằm ở đâu giữa hai mốc đó.
- So sánh vị trí tương đối, không so con số tuyệt đối.
Bốn bước này áp dụng được cho mọi thang, kể cả thang bạn chưa gặp bao giờ.
Nếu chỉ nhớ một điều
So vị trí, đừng so con số. Điểm 14 trên 20 của Pháp và 7,0 trên 10 của Việt Nam cùng ra 70% khi chia, nhưng chúng nằm ở hai vị trí khác nhau trong phân bố điểm của hai hệ thống.
Điều tôi khuyên với ai đang chuẩn bị hồ sơ ra nước ngoài: đừng tự quy đổi rồi ghi vào đơn như thể đó là con số chính thức. Ghi đúng thang gốc, xin bảng quy đổi điểm chữ của trường, và để nơi nhận hồ sơ làm phần còn lại. Dùng công cụ quy đổi GPA du học chỉ để chọn chương trình phù hợp với mình, không dùng để điền hồ sơ.
Giải đáp thêm
Thang 20 của Pháp bao nhiêu là đạt?
Từ 10 trên 20. Các mức cao hơn có tên riêng: assez bien từ 12, bien từ 14, très bien từ 16.
16 trên 20 tương đương bao nhiêu ở Việt Nam?
Chia đôi ra 8,0, nhưng về vị trí tương đối thì 16/20 ở Pháp cao hơn 8,0 ở Việt Nam khá nhiều.
70% ở Anh có phải điểm trung bình không?
Không. Đó là mức First Class, mức cao nhất trong hệ phân loại của Anh.
Điền hồ sơ du học thì ghi điểm theo thang nào?
Theo thang gốc của bảng điểm, kèm chú thích về hệ thống điểm; nếu chương trình yêu cầu thẩm định thì làm theo quy trình đó, chi tiết ở bài WES thẩm định bảng điểm là gì.
Có công thức chung để quy đổi giữa các thang không?
Không có công thức chung có giá trị pháp lý. Phép chia hoặc nhân chỉ cho con số tham khảo.