Ưu tiên đối tượng khi xét tuyển đại học chia thành hai nhóm: nhóm UT1 gồm các đối tượng 01 đến 04 được cộng 2,0 điểm, nhóm UT2 gồm các đối tượng 05 đến 07 được cộng 1,0 điểm, theo Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT.
Đây là khoản cộng lớn nhất trong hệ thống ưu tiên — gấp gần ba lần mức ưu tiên khu vực cao nhất. Nhưng nó cũng là khoản ít người dùng nhất, vì điều kiện gắn với chính sách xã hội chứ không gắn với nơi bạn học. Nhiều thí sinh thuộc diện mà không biết, và ngược lại, nhiều em tưởng mình thuộc diện rồi tính dư điểm.
Bài này liệt kê hai nhóm, nói rõ nguyên tắc không cộng dồn, và chỉ ra chỗ ưu tiên đối tượng gặp quy tắc giảm trừ từ 22,5. Nhập điểm và diện của mình vào công cụ tính điểm ưu tiên để có ngay con số thực nhận.
Hai nhóm và mức cộng
| Nhóm | Đối tượng | Mức cộng |
|---|---|---|
| UT1 | Đối tượng 01 – 04: người dân tộc thiểu số thường trú ở vùng khó khăn, công dân Việt Nam là người khuyết tật, con liệt sĩ, con thương binh mất sức lao động từ 81% trở lên và một số đối tượng chính sách khác | 2,0 |
| UT2 | Đối tượng 05 – 07: thanh niên xung phong, quân nhân hoàn thành nghĩa vụ, con thương binh mất sức dưới 81%, người lao động ưu tú và một số đối tượng khác | 1,0 |
Danh mục đầy đủ của bảy đối tượng nằm trong quy chế tuyển sinh và có thể được điều chỉnh giữa các năm, đặc biệt sau khi các đơn vị hành chính thay đổi. Trước khi kết luận mình thuộc diện nào, hãy đối chiếu với văn bản mới nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo thay vì đọc lại qua bài tổng hợp.
Không cộng dồn nhiều đối tượng
Thí sinh thuộc nhiều đối tượng chỉ được hưởng mức cao nhất. Một em vừa thuộc đối tượng 04 vừa thuộc đối tượng 06 được cộng 2,0, không phải 3,0.
Nguyên tắc này giống với điểm khuyến khích khi xét tốt nghiệp, và nó tồn tại vì cùng một lý do: chính sách nhắm tới việc bù đắp một hoàn cảnh, không nhắm tới việc tích lũy quyền lợi.
Ưu tiên đối tượng cộng chung với ưu tiên khu vực
Hai khoản này cộng lại thành một tổng mức ưu tiên, tối đa 2,75 khi kết hợp UT1 với KV1. Sau đó tổng mức mới chịu quy tắc giảm trừ nếu tổng ba môn từ 22,5 điểm trở lên.
Nhấn mạnh: giảm trừ áp dụng cho tổng, không áp dụng riêng từng khoản. Đây là chi tiết quyết định con số cuối cùng và cũng là chỗ tính tay hay sai.
Ba trường hợp tính đủ
Thí sinh KV1 thuộc UT2, tổng ba môn đúng 22,5. Tổng mức ưu tiên là 0,75 + 1,0 = 1,75. Hệ số còn lại bằng (30 − 22,5) ÷ 7,5 = 1, nên em ấy hưởng trọn 1,75 và điểm xét tuyển thành 24,25.
Thí sinh KV1 thuộc UT1, tổng ba môn 28,5. Tổng mức là 2,75 nhưng hệ số còn lại chỉ 0,2, nên phần cộng thực nhận là 0,55. Điểm xét tuyển là 29,05.
Thí sinh KV2 không thuộc đối tượng nào, tổng 26 điểm. Mức gốc 0,25, hệ số còn lại 0,533, phần cộng còn 0,13. Điểm xét tuyển 26,13.
Nhìn ba con số cạnh nhau sẽ thấy quy tắc giảm trừ tác động mạnh nhất lên nhóm ưu tiên cao và điểm cao — đúng như mục tiêu của nó. Bảng đối chiếu nhanh có ở bảng điểm ưu tiên và khuyến khích.
Giấy tờ và thời điểm khai
Đối tượng ưu tiên phải được khai trong phiếu đăng ký dự thi và đăng ký xét tuyển, kèm giấy tờ chứng minh theo hướng dẫn. Hệ thống không tự biết bạn thuộc diện nào.
Khai sai hoặc khai thiếu đều gây rắc rối. Khai thiếu thì mất quyền lợi; khai sai thì có thể bị hủy kết quả trúng tuyển khi trường hậu kiểm hồ sơ. Tôi luôn khuyên học sinh nhờ giáo viên chủ nhiệm xem lại phần này trước khi nộp, vì các mã đối tượng khá dễ nhầm với nhau.
Đừng nhầm với diện ưu tiên tốt nghiệp
Xét tốt nghiệp trung học phổ thông có hệ thống riêng gồm diện 1, diện 2 và diện 3 với mức 0 · 0,25 · 0,5. Hai hệ thống không liên quan, không thay thế nhau, và không cộng vào cùng một con số.
Một thí sinh có thể vừa thuộc diện 3 khi xét tốt nghiệp vừa thuộc UT1 khi xét tuyển đại học. Khi đó em ấy cộng 0,5 vào điểm xét tốt nghiệp, và cộng 2,0 (trước giảm trừ) vào điểm xét tuyển — hai phép cộng ở hai bảng tính khác nhau.
Vậy nên làm gì
Nếu bạn nghĩ mình có thể thuộc một trong bảy đối tượng, hãy hỏi giáo viên chủ nhiệm ngay từ đầu lớp 12 chứ không đợi tới lúc điền phiếu. Việc xin giấy xác nhận từ địa phương hoặc cơ quan quản lý mất thời gian, và hạn đăng ký thì không lùi.
Nếu bạn chắc chắn không thuộc diện nào, cũng nên biết mức của người khác — không phải để so bì, mà để xếp nguyện vọng cho thực tế. Ở vùng điểm 26 đến 28, việc bạn cạnh tranh với thí sinh có thêm 0,5 điểm là một dữ kiện có thật, và tốt nhất là tính nó vào từ đầu. Nhập điểm của mình vào công cụ tính điểm xét tuyển đại học rồi đối chiếu với điểm chuẩn các năm trước để có một khoảng an toàn.
Bạn có thể còn thắc mắc
Ưu tiên đối tượng UT1 được cộng bao nhiêu?
2,0 điểm trên thang 30, trước khi áp dụng giảm trừ nếu tổng ba môn từ 22,5 trở lên.
Thuộc hai đối tượng thì cộng thế nào?
Chỉ lấy mức cao nhất, không cộng dồn.
Ưu tiên đối tượng có bị giảm trừ như ưu tiên khu vực không?
Có. Quy tắc giảm trừ áp dụng cho tổng mức ưu tiên gồm cả khu vực và đối tượng, chi tiết ở bài giảm điểm ưu tiên từ 22,5 điểm.
Người dân tộc thiểu số có đương nhiên được cộng không?
Không đương nhiên. Điều kiện gắn với việc thường trú ở khu vực theo quy định, nên cần đối chiếu danh mục địa bàn hiện hành.
Khai nhầm đối tượng thì sao?
Trường hậu kiểm hồ sơ khi nhập học và có quyền hủy kết quả trúng tuyển nếu thí sinh không đủ điều kiện như đã khai. Hãy kiểm tra kỹ trước khi nộp.