Ba khái niệm mà sinh viên năm nhất hay gộp làm một: thi lại, học lại và học cải thiện. Chúng khác nhau ở việc bạn phải học lại bao nhiêu, trả bao nhiêu tiền, và quan trọng nhất là điểm nào được giữ trong bảng tính GPA.
Thi lại chỉ thi lại bài cuối kỳ, các điểm quá trình giữ nguyên. Học lại là đăng ký lại toàn bộ học phần, mọi điểm thành phần tính mới. Học cải thiện là học lại một học phần đã đạt, với mục đích nâng điểm chữ. Ba việc, ba quy định khác nhau, và tất cả đều do quy chế đào tạo của trường bạn quy định chi tiết trong khuôn khổ Thông tư 08/2021/TT-BGDĐT.
Chỗ tốn kém nhất không phải học phí, mà là việc chọn sai loại. Bạn có thể thử tác động của từng phương án lên bảng điểm bằng công cụ tính GPA học kỳ và tích lũy trước khi quyết định.
Ba loại, ba điều kiện
| Loại | Áp dụng khi | Học lại phần nào |
|---|---|---|
| Thi lại | Trượt bài cuối kỳ hoặc vắng thi có phép, theo quy định của trường | Chỉ thi lại bài cuối kỳ |
| Học lại | Điểm học phần F, hoặc không đủ điều kiện dự thi | Toàn bộ học phần |
| Học cải thiện | Học phần đã đạt nhưng muốn nâng điểm | Toàn bộ học phần |
Không phải trường nào cũng tổ chức thi lại. Nhiều trường bỏ hẳn kỳ thi lại và chuyển thẳng sang học lại, vì học chế tín chỉ cho phép đăng ký học phần ở kỳ sau hoặc kỳ hè.
Học lại một học phần F kéo GPA lên bao nhiêu
Lấy một học kỳ 10 tín chỉ: Vật lý 2 (3 tín chỉ) được 3,8 tức F, Giải tích 2 (4 tín chỉ) được 7,1, Kinh tế vi mô (3 tín chỉ) được 8,2.
| Tình huống | Vật lý 2 | Tổng tích | GPA học kỳ |
|---|---|---|---|
| Trước khi học lại | 3,8 → F → 0 | 22,5 | 2,25 |
| Sau khi học lại đạt 5,6 | 5,6 → C → 2,0 | 28,5 | 2,85 |
Chỉ cần đưa một học phần từ F lên C, GPA của kỳ đó nhích 0,6. Đó là lý do tôi luôn khuyên xử lý học phần F sớm nhất có thể, kể cả khi điểm học lại không cao — khoảng cách từ 0 lên 2,0 lớn hơn nhiều so với từ 3,0 lên 3,5.
Điểm nào được giữ lại
Tùy trường. Ba cách xử lý hay gặp: lấy điểm của lần học cuối cùng, lấy điểm cao nhất trong các lần học, hoặc giữ cả hai lần trong bảng điểm nhưng chỉ tính lần cuối vào GPA.
Sự khác nhau này quan trọng với học cải thiện. Nếu trường lấy điểm lần cuối, học cải thiện mà điểm thấp hơn lần trước sẽ làm GPA của bạn tệ đi. Tôi đã thấy trường hợp đó, và người học không hề biết rủi ro trước khi đăng ký.
Hãy tìm đúng điều khoản này trong quy chế đào tạo của trường trước khi nộp đơn học cải thiện. Đây là năm phút đáng bỏ ra nhất trong cả quá trình.
Học lại có làm hỏng loại tốt nghiệp không
Có thể. Thông tư 08 quy định sinh viên xếp loại Xuất sắc hoặc Giỏi bị hạ một mức nếu khối lượng học lại vượt quá 5% tổng số tín chỉ của toàn khóa, hoặc từng bị kỷ luật từ mức cảnh cáo trở lên.
Với chương trình 130 tín chỉ, mốc 5% tương ứng khoảng 6,5 tín chỉ — chỉ hai học phần. Nghĩa là chiến lược “học cải thiện thật nhiều để lên loại Giỏi” có thể tự phá chính nó. Ngưỡng xếp loại đầy đủ nằm ở bảng quy đổi thang điểm và xếp loại tốt nghiệp.
Trước khi đăng ký, tính thử
Việc nên làm không phải là ước lượng, mà là tính. Bạn cần ba con số: GPA tích lũy hiện tại, số tín chỉ đã tích lũy, và số tín chỉ của học phần định học lại.
Nhập chúng vào công cụ tính GPA cần đạt hoặc tính tay theo công thức trung bình có trọng số. Nếu con số chênh lệch dưới 0,02 thì việc học lại đó không đáng thời gian, trừ khi nó là học phần F bắt buộc phải trả.
Lời dặn sau cùng
Một việc mà bài này và mọi công cụ đều không làm được: biết quy chế đào tạo của trường bạn. Cách xử lý điểm học lại, có tổ chức thi lại hay không, mốc học phí, thời hạn đăng ký — tất cả đều nằm trong văn bản của trường, và chúng khác nhau đủ nhiều để mọi lời khuyên chung chung đều có rủi ro.
Ngoài giới hạn đó, ba nguyên tắc dùng được ở mọi nơi: xử lý học phần F trước, vì khoảng cách từ 0 lên 2,0 là lớn nhất; cân nhắc kỹ học cải thiện, vì nó có thể làm điểm tệ đi và có thể làm hạ loại tốt nghiệp; và tính trước bằng số thay vì ước lượng. Nhập bảng điểm hiện tại vào công cụ tính GPA tích lũy, thử từng kịch bản, rồi mới điền đơn.
Sinh viên hay hỏi tôi
Thi lại và học lại khác nhau thế nào?
Thi lại chỉ làm lại bài cuối kỳ và giữ nguyên điểm quá trình. Học lại là đăng ký lại toàn bộ học phần, học và thi từ đầu, mọi điểm thành phần tính mới.
Học phần F có tính vào GPA không?
Điểm F không được tính vào tín chỉ tích lũy nhưng ở nhiều trường vẫn nằm ở mẫu số GPA cho tới khi có điểm học lại. Cách xử lý cụ thể do quy chế trường quy định.
Học cải thiện có bị ghi vào bảng điểm không?
Nhiều trường ghi cả hai lần học trong bảng điểm chi tiết, kèm chú thích lần nào được tính. Bảng điểm nộp cho nhà tuyển dụng thường là bảng tổng hợp, chỉ hiện điểm được tính.
Nên học cải thiện môn nào trước?
Môn nhiều tín chỉ và đang ở mức thấp, vì tác động lên GPA tỷ lệ với số tín chỉ. Nhưng nhớ đối chiếu với ngưỡng 5% khối lượng học lại nếu bạn đang nhắm loại Giỏi hoặc Xuất sắc.