Điểm liệt trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông là mức từ 1,0 điểm trở xuống ở bất kỳ bài thi nào. Chỉ cần một bài dính mức đó, thí sinh trượt tốt nghiệp, bất kể điểm xét tốt nghiệp tính ra bao nhiêu.
Đây là điều kiện độc lập với ngưỡng 5,0. Quy chế đặt ra hai cửa phải qua cùng lúc: điểm xét tốt nghiệp từ 5,0 trở lên, và không bài thi nào từ 1,0 trở xuống. Qua cửa này mà vướng cửa kia thì vẫn trượt.
Mốc là “từ 1,0 trở xuống”, nên 1,0 đã là điểm liệt còn 1,25 thì chưa. Khoảng cách một phần tư điểm đó đã quyết định kết quả cả kỳ thi của không ít thí sinh. Bạn có thể thử các kịch bản bằng công cụ tính điểm xét tốt nghiệp, nó kiểm tra điểm liệt trước khi kết luận đỗ hay trượt.
Một ví dụ khiến người ta bất ngờ
Thí sinh thi Toán 8,5 · Ngữ văn 7,0 · Vật lí 1,0 · Tiếng Anh 8,0; học bạ ba năm lần lượt 8,0 – 8,2 – 8,6.
| Bước | Phép tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Trung bình bốn bài thi | 24,5 ÷ 4 | 6,125 |
| Điểm học bạ ba năm | (8,0 + 16,4 + 25,8) ÷ 6 | 8,367 |
| Điểm xét tốt nghiệp | 0,5 × 6,125 + 0,5 × 8,367 | 7,25 |
| Kết quả | Có bài thi 1,0 điểm | Trượt |
Điểm xét 7,25 vượt xa ngưỡng 5,0, nhưng bài Vật lí đúng 1,0 là hỏng. Học bạ đẹp không cứu được, và đó chính là điều làm cơ chế này khắc nghiệt.
Vì sao quy chế đặt ra ngưỡng này
Để tấm bằng tốt nghiệp có nghĩa là thí sinh đạt yêu cầu tối thiểu ở từng môn thi, không phải chỉ ở mức trung bình. Không có ngưỡng liệt, một thí sinh có thể bỏ trắng một môn rồi bù bằng học bạ và các môn còn lại.
Đây là logic giống với cách Thông tư 22 xét mức đánh giá theo từng môn thay vì theo trung bình chung. Cùng một triết lý: không cho phép một điểm yếu bị che lấp bởi các điểm mạnh.
Ai hay dính điểm liệt
Theo quan sát của tôi qua nhiều mùa thi, phần lớn các trường hợp không đến từ việc học kém, mà từ ba tình huống: bỏ giấy trắng vì nghĩ mình không làm được, tô sai mã đề hoặc số báo danh khiến bài không chấm được đúng, và làm lệch phần trả lời ngắn ở các môn trắc nghiệm có cấu trúc mới.
Tôi không có số liệu thống kê chính thức về tỷ lệ này nên không đưa con số. Nhưng điều tôi chắc chắn: với một môn tự chọn mà bạn học yếu, mục tiêu an toàn tối thiểu không phải là điểm cao — nó là vượt qua mốc 1,0.
Vượt mốc 1,0 cần gì
Với các bài trắc nghiệm, chỉ cần làm đúng phần câu hỏi dễ nhất là đã vượt ngưỡng khá xa. Đề thi từ năm 2025 có cấu trúc ba phần gồm trắc nghiệm nhiều lựa chọn, đúng sai và trả lời ngắn, nên số điểm lấy được từ những câu nhận biết đủ để tránh liệt.
Với Ngữ văn, bài tự luận gần như không thể dưới 1,0 nếu thí sinh viết được một bài có mở đầu, thân bài và kết luận. Trường hợp liệt ở môn này hầu hết là bỏ giấy trắng hoặc làm lạc hoàn toàn yêu cầu đề.
Lời khuyên thực tế nhất tôi hay nói với học sinh yếu một môn: đừng bỏ trống bất cứ câu nào ở phần trắc nghiệm. Không có điểm trừ cho câu sai.
Trượt vì điểm liệt thì làm gì tiếp
Thí sinh trượt tốt nghiệp được dự thi lại ở kỳ thi năm sau. Trong thời gian đó, học sinh đã hoàn thành chương trình lớp 12 vẫn được cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông, dùng để học nghề hoặc học các chương trình không yêu cầu bằng tốt nghiệp.
Trước khi tính tới chuyện đó, hãy cân nhắc phúc khảo nếu bạn tin bài làm của mình tốt hơn kết quả. Thời hạn nộp đơn phúc khảo đã rút xuống 5 ngày theo Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT, nên đây là việc phải làm ngay khi có điểm, không phải sau khi đã suy nghĩ một tuần.
Điều tôi muốn bạn giữ lại
Một con số duy nhất: 1,0. Bài này đã chỉ ra rằng nó là điều kiện độc lập, rằng nó có thể phủ quyết một điểm xét tốt nghiệp 7,25, và rằng vượt qua nó dễ hơn nhiều so với việc đạt điểm cao.
Nói thẳng: tôi nghĩ nỗi sợ điểm liệt đang bị thổi phồng ở nhóm học sinh khá giỏi, những em gần như không có khả năng dính, trong khi nhóm thật sự rủi ro lại ít nghe cảnh báo hơn. Nếu bạn đang có một môn tự chọn học yếu, hãy đặt mục tiêu cụ thể là 3,0 điểm cho môn đó — mức đủ an toàn để không phải nghĩ về mốc 1,0 nữa. Sau đó nhập các con số vào công cụ xét tốt nghiệp THPT để xem điểm xét của mình còn thiếu bao nhiêu.
Những thắc mắc hay gặp
Điểm liệt là bao nhiêu?
Từ 1,0 điểm trở xuống ở một bài thi bất kỳ trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Được 1,25 có bị liệt không?
Không. Mốc là “từ 1,0 trở xuống”, nên 1,25 vẫn qua ngưỡng.
Điểm liệt có áp dụng cho điểm học bạ không?
Không. Ngưỡng này chỉ áp dụng cho các bài thi trong kỳ thi tốt nghiệp. Điểm trong lớp có ngưỡng riêng là 3,5 và 5,0 khi xét mức đánh giá theo bảng xếp loại Thông tư 22.
Thi lại năm sau có phải học lại lớp 12 không?
Không. Thí sinh tự do đăng ký dự thi lại các bài thi cần thiết theo hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo nơi cư trú.
Bị liệt một môn tự chọn thì có được đổi môn khi thi lại không?
Thí sinh dự thi lại được chọn lại môn tự chọn theo quy định của kỳ thi năm đó. Hãy đọc hướng dẫn đăng ký dự thi của năm bạn định thi, vì danh mục môn có thể được điều chỉnh.