Năm đầu dạy lớp 12, tôi ngồi cùng một học sinh tính đi tính lại điểm tổ hợp trên giấy nháp, và cả hai thầy trò đều quên rằng tổ hợp D01 của trường em ấy chọn nhân hệ số 2 môn tiếng Anh — tổng thành thang 40 chứ không phải 30.
Cách tính đúng không dài: cộng ba môn theo hệ số trường công bố, nếu tổng vượt 30 thì nhân 30 chia 40 để quy về thang 30, rồi mới cộng điểm ưu tiên. Thứ tự “quy về 30 trước, cộng ưu tiên sau” là chỗ tôi thấy sai nhiều nhất, kể cả ở vài bài hướng dẫn trên mạng.
Bài này tính cả hai kiểu tổ hợp trên cùng một bộ điểm để bạn thấy khác biệt, và chỉ ra khi nào hệ số 2 có lợi cho bạn. Bạn có thể nhập điểm và hệ số vào công cụ tính điểm xét tuyển theo tổ hợp để thử nhanh nhiều phương án.
Ai quyết định môn nào nhân hệ số
Trường đại học, trong đề án tuyển sinh của ngành. Bộ Giáo dục và Đào tạo không quy định môn nào nhân hệ số; Bộ chỉ yêu cầu tổng điểm xét tuyển phải quy về thang 30.
Vì vậy cùng tổ hợp D01, ngành Ngôn ngữ Anh của trường này nhân hệ số 2 môn tiếng Anh, còn ngành khác ở trường bên cạnh thì không. Không có cách nào suy ra ngoài việc đọc đề án tuyển sinh của đúng ngành bạn đăng ký.
Cùng một bộ điểm, hai kết quả
Lấy điểm Toán 8,25 · Ngữ văn 7,5 · Tiếng Anh 9,0.
| Cách xét | Phép tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Không hệ số | 8,25 + 7,5 + 9 | 24,75 trên thang 30 |
| Tiếng Anh hệ số 2 | 8,25 + 7,5 + 9 × 2 | 33,75 trên thang 40 |
| Quy về thang 30 | 33,75 × 30 ÷ 40 | 25,31 |
Chênh lệch là 0,56 điểm, nghiêng về cách có hệ số. Lý do đơn giản: môn được nhân hệ số là môn điểm cao nhất của em này.
Nếu môn nhân hệ số là môn yếu nhất, kết quả ngược lại. Vẫn bộ điểm trên nhưng nhân hệ số 2 cho Ngữ văn, tổng thang 40 là 32,25, quy về thang 30 được 24,19 — thấp hơn cách không hệ số.
Quy tắc rút ra
Hệ số 2 kéo điểm tổ hợp của bạn về phía môn được nhân. Cao hơn trung bình thì có lợi, thấp hơn thì bất lợi, bằng nhau thì không đổi.
Điều này nghe hiển nhiên nhưng ít ai dùng nó khi chọn tổ hợp. Một em có tiếng Anh 9,0 nên ưu tiên các ngành nhân hệ số môn tiếng Anh, thay vì chọn ngành xét tổ hợp không hệ số rồi cạnh tranh với mặt bằng chung.
Công thức quy đổi và vì sao là 30 chia 40
Điểm thang 30 = điểm thang 40 × 30 ÷ 40. Hệ số 0,75 này chính là tỷ lệ giữa hai thang.
Với tổ hợp có tổng hệ số khác, công thức tổng quát là: điểm thang 30 = tổng theo hệ số × 30 ÷ (10 × tổng hệ số). Tổ hợp ba môn hệ số 1 – 1 – 2 có tổng hệ số 4 nên mẫu số là 40; tổ hợp 1 – 2 – 2 có tổng hệ số 5 nên mẫu số là 50.
Cách quy đổi chi tiết kèm ví dụ ở bài quy đổi thang 40 về thang 30.
Cộng ưu tiên sau khi quy đổi
Thứ tự đúng: cộng theo hệ số, quy về thang 30, xét mốc 22,5, cộng ưu tiên. Với ví dụ đầu bài, điểm sau quy đổi là 25,31; nếu thí sinh thuộc KV2-NT thì hệ số ưu tiên còn lại là (30 − 25,31) ÷ 7,5 = 0,625, phần cộng thực nhận là 0,31, điểm xét tuyển thành 25,62.
Làm ngược lại — cộng 0,5 vào 33,75 rồi mới quy đổi — cho ra 25,69. Chênh lệch không lớn nhưng nó sai quy tắc, và ở vùng điểm cạnh tranh thì mọi con số đều nên đúng.
Đừng tự nhân hệ số khi trường không công bố
Nếu đề án tuyển sinh không nói gì về hệ số, mặc định là các môn hệ số 1 và tổng nằm trên thang 30. Đừng suy từ năm trước, vì trường được điều chỉnh phương án hằng năm.
Tôi cũng khuyên không suy từ tên ngành. “Ngôn ngữ Anh thì chắc nhân hệ số tiếng Anh” là suy đoán hợp lý nhưng sai ở khá nhiều trường.
Đối chiếu với lời khuyên phổ biến
Lời khuyên hay gặp là “chọn tổ hợp mình học giỏi nhất”. Sau cả bài này, tôi khuyên hẹp hơn: chọn tổ hợp mà ba môn cộng lại theo đúng hệ số của ngành đó cho tổng cao nhất — vì một ngành xét nhiều tổ hợp thường lấy điểm chuẩn bằng nhau, và 0,5 điểm ở môn thứ ba quyết định.
Việc cần làm rất cụ thể: mở đề án tuyển sinh, ghi ra hệ số của từng tổ hợp mà ngành đó xét, rồi tính thử tất cả. Tính bốn tổ hợp bằng công cụ tính điểm xét tuyển đại học mất chưa tới hai phút, và kết quả đôi khi khác hẳn dự đoán ban đầu.
Vài câu hỏi thêm
Tổ hợp có hệ số 2 thì tổng tối đa là bao nhiêu?
40 điểm trước khi quy đổi, và luôn là 30 sau khi quy về thang chung.
Trường nào cũng nhân hệ số môn chính à?
Không. Nhân hệ số hay không là quyết định của từng trường cho từng ngành, ghi trong đề án tuyển sinh.
Điểm ưu tiên cộng trước hay sau khi quy đổi?
Sau. Quy về thang 30 trước, rồi mới xét mốc 22,5 và cộng ưu tiên theo công thức giảm trừ.
Có được chọn tổ hợp sau khi biết điểm không?
Được, nếu ngành đó xét nhiều tổ hợp. Bạn đăng ký nguyện vọng sau khi có điểm thi, nên hoàn toàn có thể tính thử rồi chọn tổ hợp cho tổng cao nhất.
Điểm chuẩn của các tổ hợp trong cùng một ngành có khác nhau không?
Phần lớn trường lấy một mức điểm chuẩn chung cho mọi tổ hợp của một ngành. Một số ít trường công bố mức riêng cho từng tổ hợp, và điều đó ghi trong thông báo điểm chuẩn của trường.