Năm 2026 có trường công bố điểm chuẩn 28,84 và có trường công bố 85,80. Hai con số này không so với nhau được, vì chúng tính trên hai thang khác nhau: thang 30 của ba môn thi tốt nghiệp, và thang 100 của phương thức xét tuyển tổng hợp.
Đây là chỗ gây nhầm nhiều nhất mùa tuyển sinh vừa rồi. Tôi nhận không ít câu hỏi kiểu “em được 27 điểm thì có vào được ngành lấy 85,80 không” — và câu hỏi đó không có đáp án trực tiếp, vì 27 và 85,80 đo hai thứ khác nhau.
Bài này giải thích từng thang, cách chuyển giữa chúng khi có thể, và cách so cho đúng. Tính điểm ba môn của mình trước bằng công cụ tính điểm xét tuyển đại học.
Ba loại thang đang cùng tồn tại
| Thang | Tính từ | Ví dụ năm 2026 |
|---|---|---|
| 30 | Ba môn trong tổ hợp, mỗi môn tối đa 10 | Kinh tế Quốc dân: Kiểm toán 28,84 |
| 40 | Tổ hợp có một môn nhân hệ số 2 | Ngoại thương: Khoa học máy tính và Trí tuệ nhân tạo 34,66 |
| 100 | Phương thức tổng hợp nhiều thành phần | Bách khoa TP.HCM: Thiết kế vi mạch 85,80 |
Cùng một thí sinh, ba thang cho ba con số khác nhau. Và điểm chuẩn cũng công bố trên đúng thang mà trường dùng để xét.
Thang 30 là gì
Tổng điểm ba môn trong tổ hợp xét tuyển, mỗi môn thang 10, cộng điểm ưu tiên đã áp quy tắc giảm trừ nếu tổng ba môn từ 22,5 trở lên.
Đây là thang quen thuộc nhất và là thang mà phần lớn trường vẫn dùng. Khi bạn nghe “ngành đó lấy 26 điểm” mà không kèm chú thích gì, gần như chắc chắn là thang 30.
Thang 40 và môn nhân hệ số
Một số ngành nhân hệ số 2 cho môn chính, thường là Toán với ngành kỹ thuật hoặc Ngoại ngữ với ngành ngôn ngữ. Khi đó tổng tối đa là 40 chứ không phải 30.
Năm 2026, nhóm ngành công nghệ của Trường Đại học Ngoại thương lấy 34,66 trên thang 40 với Toán hệ số 2, trong khi các ngành khác của chính trường này công bố trên thang 30 với mức cao nhất 29,7.
Cùng một trường, hai thang. Nếu bạn lấy 34,66 đặt cạnh 29,7 rồi kết luận ngành nào khó hơn thì kết luận đó sai.
Thang 100 của phương thức tổng hợp
Thang 100 xuất hiện khi trường không xét bằng riêng ba môn thi mà tổng hợp nhiều thành phần. Ở Trường Đại học Bách khoa TP.HCM năm 2026, điểm xét tuyển tổng hợp bằng điểm học lực cộng điểm thưởng cộng điểm ưu tiên, và trường dành 95 đến 99 phần trăm chỉ tiêu cho phương thức này.
Trường Đại học Kinh tế TP.HCM cũng công bố trên thang 100 trong năm đầu áp dụng xét tuyển tổng hợp, với mức cao nhất là Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng 97.
Điểm học lực trong công thức đó không chỉ là điểm thi tốt nghiệp; nó gộp cả kết quả học tập và các thành phần khác theo quy định riêng của trường. Vì vậy hai thí sinh có cùng điểm thi vẫn có thể ra hai con số khác nhau trên thang 100.
Có quy đổi giữa các thang được không
Giữa thang 30 và thang 40 thì có, vì bạn biết chính xác môn nào nhân hệ số. Lấy điểm môn chính nhân đôi rồi cộng hai môn còn lại là ra.
Giữa thang 30 và thang 100 thì không, ít nhất là không bằng một phép nhân đơn giản. Bạn phải dùng đúng công thức mà trường công bố trong đề án tuyển sinh, vì mỗi trường định nghĩa các thành phần khác nhau.
Từ năm 2025, quy chế yêu cầu các trường công bố quy tắc quy đổi tương đương giữa các phương thức xét tuyển. Nhưng quy tắc đó là của từng trường, không phải một bảng chung áp dụng cho mọi nơi.
Cách so cho đúng
Chỉ so điểm của bạn với điểm chuẩn của cùng một phương thức, cùng một tổ hợp, cùng một thang. Ba điều kiện, thiếu một là con số mất nghĩa.
Cụ thể, hãy làm theo thứ tự: xác định ngành đó xét bằng phương thức nào; tính điểm của bạn theo đúng công thức của phương thức ấy; rồi mới đặt cạnh điểm chuẩn tương ứng. Các lỗi hay gặp ở khâu này nằm ở bài sáu sai lầm khi tự tính điểm xét tuyển.
Một hệ quả ít người để ý
Khi trường chuyển sang thang 100, dữ liệu điểm chuẩn các năm trước trên thang 30 không còn so được nữa. Kinh tế TP.HCM năm 2026 là năm đầu xét tuyển tổng hợp, nên mốc 97 của Logistics không có con số tương đương của 2025 để đối chiếu.
Với thí sinh khóa sau, điều này nghĩa là khi ngành bạn nhắm tới vừa đổi phương thức, biên độ ba năm mà bạn quen dùng bị đứt. Trường hợp đó tôi khuyên hỏi thẳng bộ phận tuyển sinh của trường thay vì tự suy ra một con số.
Vậy nên làm gì
Con số điểm chuẩn chỉ có nghĩa khi đi kèm ba nhãn: phương thức, tổ hợp và thang điểm. Thiếu nhãn thì nó chỉ là một con số đẹp trên tiêu đề báo.
Tôi khuyên khi ghi điểm chuẩn vào bảng theo dõi của mình, luôn ghi đủ bốn cột: trường, ngành, phương thức kèm thang, và con số. Thói quen nhỏ đó loại bỏ hẳn loại nhầm lẫn mà bài này nói tới. Sau đó nhập điểm và các mốc ấy vào công cụ so sánh với điểm chuẩn để thấy khoảng cách thật của mình với từng ngành.
Thí sinh hay hỏi
Điểm chuẩn 85,80 trên thang 100 tương đương bao nhiêu trên thang 30?
Không có con số tương đương chung. Phải dùng đúng công thức xét tuyển tổng hợp mà trường công bố trong đề án tuyển sinh.
Vì sao cùng một trường lại có hai thang điểm?
Vì trường xét một số ngành theo tổ hợp có môn nhân hệ số 2, tổng tối đa 40, còn các ngành khác theo thang 30.
Điểm chuẩn thang 100 có cao hơn thang 30 không?
Câu hỏi này không có nghĩa. Hai thang đo hai thứ khác nhau nên không xếp cao thấp với nhau được.
Làm sao biết ngành mình nhắm dùng thang nào?
Đọc thông báo điểm chuẩn và đề án tuyển sinh của trường, phần quy định về từng phương thức xét tuyển.
Trường đổi sang thang 100 thì dữ liệu năm trước còn dùng được không?
Không so trực tiếp được. Khi phương thức thay đổi, nên hỏi bộ phận tuyển sinh của trường thay vì tự suy ra con số.