Kế hoạch ôn thi lớp 12 hiệu quả bắt đầu từ việc biết mình cần bao nhiêu điểm, không từ việc học nhiều hơn. Khi có con số cụ thể cho từng môn, thời gian tự phân bổ theo khoảng cách còn lại, và bạn thôi phải lo dàn trải.
Học sinh lớp 12 hỏi tôi nhiều nhất là học bao nhiêu giờ một ngày mới đủ. Câu trả lời trung thực là không có con số chung, vì nó phụ thuộc bạn đang ở đâu và cần tới đâu.
Bài này nói về cách chia một năm học thành các giai đoạn, cách phân bổ theo mục tiêu, và các sai lầm về thời gian mà tôi thấy lặp lại mỗi khóa. Trước khi lập lịch, tính điểm cần đạt bằng công cụ tính điểm xét tốt nghiệp THPT.
Hai mục tiêu, hai bài toán khác nhau
Đỗ tốt nghiệp và đỗ ngành mình muốn là hai bài toán riêng, và chúng cần lượng thời gian rất khác nhau.
Với điểm xét tốt nghiệp, điểm thi và điểm trung bình lớp 12 mỗi phần chiếm một nửa, nên học sinh có học bạ khá cần mức điểm thi thấp hơn nhiều so với cảm giác. Với xét tuyển, chỉ điểm thi ba môn tổ hợp mới tính, và mức cần đạt do điểm chuẩn ngành quyết định.
Biết rõ hai con số này thay đổi hẳn cách bạn dùng thời gian. Bảng đối chiếu mức điểm tốt nghiệp ở bài bao nhiêu điểm thi thì đỗ tốt nghiệp.
Chia năm học thành ba giai đoạn
| Giai đoạn | Trọng tâm |
|---|---|
| Từ đầu năm tới Tết | Lấp lỗ hổng kiến thức, giữ điểm học bạ lớp 12 |
| Sau Tết tới hết tháng tư | Luyện đề theo cấu trúc, xác định mức điểm thật của mình |
| Tháng năm và tháng sáu | Ôn tổng hợp, giữ nhịp, giữ sức khỏe |
Giai đoạn đầu là giai đoạn hay bị lãng phí nhất, vì kỳ thi còn xa và cảm giác cấp bách chưa có. Nhưng đó lại là giai đoạn duy nhất đủ dài để lấp lỗ hổng thật sự.
Điểm học bạ lớp 12 cũng là điểm thi
Nhiều học sinh lớp 12 bỏ bê các môn không thi vì cho rằng chúng không liên quan. Nhưng điểm trung bình lớp 12 chiếm một nửa điểm xét tốt nghiệp, và nó tính từ tất cả các môn.
Đây là điều tôi phải nhắc lại nhiều lần mỗi năm. Bỏ hẳn ba môn không thi để dồn cho ba môn tổ hợp là một phép đánh đổi mà phần lớn học sinh không tính kỹ trước khi làm.
Ba sai lầm về thời gian
Thứ nhất là học nhiều giờ nhưng không có mục tiêu cho từng buổi. Ngồi vào bàn bốn tiếng mà không biết buổi đó cần xong phần nào thường cho kết quả kém hơn hai tiếng có mục tiêu rõ.
Thứ hai là luyện đề quá sớm, khi kiến thức còn hổng. Đề chỉ có giá trị đo lường và luyện phản xạ, không thay được việc học phần chưa nắm.
Thứ ba là cắt ngủ. Học sinh lớp 12 ngủ năm tiếng mỗi đêm trong ba tháng cuối thường làm bài kém hơn hẳn so với khả năng thật, và điều đó chỉ lộ ra trong phòng thi.
Một tuần nên trông như thế nào
- Chủ nhật: nhìn lại tuần trước, đặt mục tiêu cho từng buổi của tuần tới.
- Các buổi trong tuần: học theo mục tiêu đã đặt, mỗi buổi một phần cụ thể.
- Một buổi cố định mỗi tuần: làm một đề trong đúng thời gian quy định.
- Một buổi cố định mỗi tuần: chữa đề đó, phân loại lỗi thành ba nhóm.
- Ít nhất một buổi nghỉ hẳn, không học, không cảm thấy có lỗi.
Mục năm không phải lời khuyên cho vui. Học sinh không có buổi nghỉ nào trong sáu tháng thường kiệt sức vào tháng năm, đúng lúc cần nhất.
Ba nhóm lỗi và cách xử lý
Mỗi câu sai thuộc một trong ba nhóm: chưa học tới, đã học nhưng nhớ nhầm, hoặc biết làm nhưng sai vì vội. Chỉ nhóm đầu mới cần học lại kiến thức.
Nhóm thứ hai cần ôn lại có hệ thống, nhóm thứ ba cần luyện thói quen làm bài cẩn thận. Học sinh sai nhiều ở nhóm ba mà đi ôn lý thuyết là đang chữa nhầm bệnh, và đó là chuyện tôi thấy rất thường xuyên vào tháng tư.
Khi cảm thấy không kịp nữa
Đây là cảm giác gần như ai cũng có vào một thời điểm nào đó của năm lớp 12. Điều nên làm không phải là học nhiều hơn, mà là tính lại con số mục tiêu.
Rất nhiều lần, học sinh phát hiện mức điểm mình cần thấp hơn mình nghĩ, và cảm giác hoảng biến mất khi thay bằng một con số. Số ít trường hợp còn lại thì phát hiện mục tiêu thật sự ngoài tầm, và biết điều đó vào tháng ba vẫn còn kịp để điều chỉnh danh sách nguyện vọng.
Điều tôi dặn học sinh lớp 12
Năm lớp 12 dài hơn các em tưởng nếu biết chia giai đoạn, và ngắn hơn các em tưởng nếu để trôi tới sau Tết mới bắt đầu. Sự khác biệt giữa hai nhóm học sinh không nằm ở số giờ, mà ở việc có con số mục tiêu hay không.
Việc nên làm tối nay, nếu bạn đang ở lớp 12: nhập điểm trung bình lớp 12 hiện có vào công cụ xét tốt nghiệp để biết mình cần bao nhiêu điểm thi, rồi tính điểm cần cho ngành mình nhắm bằng công cụ tính điểm xét tuyển. Hai con số đó là khung cho cả năm, và mọi kế hoạch thời gian nên bám vào chúng.
Học sinh lớp 12 hay hỏi
Nên học bao nhiêu giờ một ngày?
Không có con số chung. Phân bổ theo khoảng cách giữa điểm hiện tại và điểm cần đạt của từng môn.
Có nên bỏ các môn không thi để tập trung ba môn tổ hợp không?
Không nên bỏ hẳn, vì điểm trung bình lớp 12 của tất cả các môn chiếm một nửa điểm xét tốt nghiệp.
Bắt đầu luyện đề từ khi nào?
Sau khi đã lấp cơ bản các lỗ hổng, thường từ sau Tết. Luyện đề quá sớm chỉ đo được điều bạn đã biết.
Một tuần nên làm mấy đề?
Một đề mỗi môn, với thời gian chữa ít nhất bằng thời gian làm.
Cảm thấy không kịp thì làm gì?
Tính lại con số mục tiêu trước khi tăng giờ học. Mức cần đạt thường thấp hơn cảm giác.