Cách phân bổ thời gian ôn tập nên bám theo trọng số của từng cột điểm: cột cuối kỳ hệ số 3, cột giữa kỳ hệ số 2, mỗi cột thường xuyên hệ số 1. Một giờ ôn cho bài cuối kỳ đổi được nhiều điểm trung bình môn hơn ba giờ lo cho một bài kiểm tra miệng.
Nguyên tắc này đơn giản tới mức nghe như thừa. Nhưng nhìn cách học sinh thực sự dùng thời gian trong một học kỳ, tôi thấy nó gần như bị đảo ngược.
Bài này nói về cách lập lịch ôn theo trọng số, thời điểm nào nên làm gì, và chỗ nguyên tắc này không áp dụng được. Xem trọng số ảnh hưởng thế nào tới kết quả bằng công cụ tính điểm trung bình môn.
Một học kỳ có những cột nào
Theo Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT, mỗi môn trong một học kỳ có từ 2 đến 4 cột đánh giá thường xuyên tùy số tiết, cộng một cột giữa kỳ và một cột cuối kỳ.
Nghĩa là với môn có 3 cột thường xuyên, tổng trọng số là 3 nhân 1 cộng 2 cộng 3, bằng 8. Bài cuối kỳ một mình chiếm 3 trên 8, gần bốn phần mười cả môn.
Ba giai đoạn của một học kỳ
- Giai đoạn đầu, khi các cột thường xuyên đang được lấy: giữ nhịp học đều, làm bài tập về nhà, không cần dồn sức.
- Giai đoạn giữa kỳ: tăng cường trước kỳ kiểm tra giữa kỳ khoảng hai tuần.
- Giai đoạn cuối kỳ: dồn sức nhiều nhất, bắt đầu trước bốn tuần.
Nhiều học sinh làm ngược: căng thẳng từ đầu vì mỗi bài kiểm tra nhỏ, rồi tới cuối kỳ thì đã mệt và học không vào. Nhịp đó tốn nhiều sức mà cho kết quả thấp hơn.
Cột thường xuyên đáng giá ở chỗ khác
Các cột thường xuyên hệ số thấp, nhưng chúng có một giá trị mà điểm số không thể hiện: chúng cho bạn biết mình đang hổng chỗ nào, sớm hơn nhiều so với bài cuối kỳ.
Tôi hay nói với học sinh rằng một bài kiểm tra 15 phút được 5 điểm vào tháng chín là món quà, nếu em dùng nó để biết mình chưa nắm phần nào. Cũng lỗi ấy để tới bài cuối kỳ mới lộ ra thì đắt hơn ba lần.
Vì sao ôn dàn đều không hiệu quả
Vì các môn không cần lượng thời gian như nhau. Môn bạn đang ở 8,5 và môn bạn đang ở 6,3 cần hai cách đối xử khác nhau, và chia đều thời gian là bỏ qua điều đó.
Cách hợp lý hơn là tính điểm cần đạt ở bài cuối kỳ cho từng môn, rồi phân bổ theo khoảng cách giữa con số đó và mức bạn thường đạt. Môn cần thêm 2 điểm so với mức quen thuộc cần nhiều thời gian hơn môn chỉ cần thêm 0,5.
Khi nào nguyên tắc này không áp dụng
Với môn đánh giá bằng nhận xét, không có điểm số nên không có trọng số. Giáo dục thể chất, Nghệ thuật, Hoạt động trải nghiệm và Nội dung giáo dục của địa phương chỉ cần đạt, và việc đạt phụ thuộc vào tham gia đều chứ không vào một bài thi.
Với môn bạn định thi tốt nghiệp hoặc dùng để xét tuyển, trọng số trong học kỳ không phải điều duy nhất đáng quan tâm. Kiến thức tích lũy cho kỳ thi lớn quan trọng hơn một cột điểm, và việc học sâu ở các môn đó luôn đáng dù cột điểm nào đang tới.
Lịch bốn tuần trước bài cuối kỳ
Tuần thứ nhất dành cho việc tính toán và lập kế hoạch, không phải học. Liệt kê các cột đã có, tính điểm cần đạt cho từng môn, phân môn thành nhóm ưu tiên.
Tuần thứ hai và thứ ba dành cho các môn cần cải thiện, học sâu theo đề cương ôn tập mà giáo viên đưa. Tuần thứ tư dành cho ôn tổng hợp và làm đề, cùng với việc giữ sức.
Cách chia này giả định bạn học đều trong kỳ. Nếu đã bỏ bê ba tháng, bốn tuần không đủ, và tôi thấy nên trung thực về điều đó thay vì lập một lịch đẹp mà không theo nổi.
Điểm giữa kỳ thấp thì còn cứu được không
Còn, vì cột giữa kỳ hệ số 2 trong khi cột cuối kỳ hệ số 3. Một bài cuối kỳ tốt bù được đáng kể cho bài giữa kỳ kém.
Nhưng khoảng cách phải bù cụ thể là bao nhiêu thì phải tính, không nên ước lượng. Đây chính là chỗ công cụ tính điểm cần đạt bài cuối kỳ giúp bạn biến nỗi lo thành một con số.
Ngủ đủ cũng là chiến lược
Trong tuần cuối, thức thêm hai tiếng mỗi đêm thường lấy đi nhiều hơn số điểm nó mang lại. Sự tỉnh táo trong phòng thi ảnh hưởng tới cả bài, còn hai tiếng thức thêm chỉ ảnh hưởng tới một phần nhỏ kiến thức.
Đây là lời khuyên nghe cũ, và cũng là lời khuyên tôi thấy bị bỏ qua nhiều nhất. Học sinh lớp 12 mùa thi ngủ năm tiếng mỗi đêm rồi ngạc nhiên vì làm bài không như lúc luyện ở nhà.
Trước khi bạn đóng bài này
Trọng số các cột điểm là thông tin công khai trong Thông tư 22, nhưng ít học sinh dùng nó để lập kế hoạch. Biết bài cuối kỳ chiếm gần bốn phần mười cả môn thay đổi cách bạn dùng bốn tuần cuối.
Nếu học kỳ này còn hơn một tháng nữa mới thi, tôi khuyên dành ba mươi phút cuối tuần để làm bảng các cột điểm hiện có của mọi môn. Nhập vào công cụ tính điểm trung bình môn để thấy mình đang ở đâu, rồi lập lịch theo khoảng cách còn lại của từng môn. Ba mươi phút đó quyết định bốn tuần sau bạn học đúng chỗ hay học dàn đều.
Học sinh hay hỏi tôi
Bài cuối kỳ chiếm bao nhiêu phần trăm điểm môn?
Với môn có 3 cột thường xuyên, bài cuối kỳ chiếm 3 trên tổng trọng số 8, tức gần bốn phần mười.
Điểm giữa kỳ thấp có cứu được không?
Được, vì cột cuối kỳ hệ số 3 nặng hơn cột giữa kỳ hệ số 2. Nên tính cụ thể cần bao nhiêu điểm.
Nên bắt đầu ôn cuối kỳ trước bao lâu?
Khoảng bốn tuần, với tuần đầu dành cho việc tính toán và lập kế hoạch.
Có nên bỏ qua các bài kiểm tra thường xuyên không?
Không. Hệ số thấp nhưng chúng cho biết bạn hổng chỗ nào sớm hơn bài cuối kỳ nhiều.
Ôn dàn đều các môn có ổn không?
Ít hiệu quả. Nên phân bổ theo khoảng cách giữa điểm cần đạt và mức bạn thường đạt ở từng môn.