GPA tích lũy càng về cuối càng khó thay đổi, vì mỗi học kỳ mới chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số tín chỉ đã học. Muốn nâng GPA, thời điểm hiệu quả nhất là từ năm thứ hai, khi số tín chỉ tích lũy còn ít và số tín chỉ phía trước còn nhiều.
Sinh viên năm cuối hỏi tôi nhiều nhất câu “làm sao nâng GPA lên loại Giỏi”, và phần lớn câu trả lời trung thực là không kịp nữa. Không phải vì các em kém, mà vì toán học không cho phép.
Bài này nói về cách tính xem mục tiêu của bạn còn khả thi không, và ba hướng thực sự thay đổi được con số. Mức cần đạt ở các kỳ còn lại tính bằng công cụ tính GPA cần đạt.
Vì sao thời điểm quan trọng đến vậy
GPA tích lũy là trung bình có trọng số theo tín chỉ của tất cả học phần đã học. Sau năm thứ nhất bạn có khoảng một phần tư số tín chỉ toàn khóa; sau năm thứ ba là ba phần tư.
Nghĩa là một học kỳ xuất sắc ở năm thứ hai kéo GPA lên đáng kể, còn cũng học kỳ đó ở năm cuối chỉ nhích được vài phần trăm điểm. Cùng một nỗ lực, hiệu quả khác hẳn nhau.
Tính trước xem mục tiêu còn khả thi không
Lấy GPA hiện tại, số tín chỉ đã tích lũy, số tín chỉ còn lại và mục tiêu bạn muốn, rồi tính GPA trung bình cần đạt ở phần còn lại. Nếu con số đó vượt quá 3,8 trong khi bạn chưa từng đạt 3,5 ở kỳ nào, mục tiêu ấy không thực tế.
Tôi khuyên làm phép tính này ngay đầu năm thứ hai, và làm lại sau mỗi học kỳ. Nó không dễ chịu, nhưng nó cho bạn cơ hội điều chỉnh khi còn điều chỉnh được.
Ba hướng thay đổi được con số
Hướng thứ nhất là tập trung vào học phần nhiều tín chỉ. Một học phần bốn tín chỉ nặng gấp đôi học phần hai tín chỉ trong công thức, nên thứ tự ưu tiên khi phân bổ thời gian nên theo số tín chỉ, không theo mức độ bạn thích môn đó.
Hướng thứ hai là học lại các học phần điểm thấp, nếu quy chế của trường cho phép và cách tính điểm sau khi học lại có lợi cho bạn.
Hướng thứ ba là đăng ký số tín chỉ vừa sức mỗi kỳ. Đăng ký quá tải rồi được điểm trung bình ở tất cả các môn cho GPA thấp hơn là học ít môn hơn nhưng học tốt.
Học lại: kiểm tra quy chế trước
Quy chế của mỗi trường quy định khác nhau về việc lấy điểm nào sau khi học lại. Có trường lấy điểm lần học cuối, có trường lấy điểm cao nhất trong các lần.
Nếu trường bạn lấy điểm lần cuối, học lại là con dao hai lưỡi: kết quả thấp hơn lần trước sẽ kéo GPA xuống. Đây là chỗ phải đọc quy chế đào tạo trước khi đăng ký, không phải sau.
Một số trường còn giới hạn số học phần được cải thiện điểm, hoặc chỉ cho cải thiện học phần dưới một mức nhất định. Tóm tắt các khoản chung ở bài tóm tắt Thông tư 08 về quy chế đào tạo đại học.
Cái bẫy của việc đăng ký quá nhiều tín chỉ
Sinh viên hay đăng ký nhiều để ra trường sớm, rồi nhận điểm trung bình ở tất cả các môn. Kết quả là ra trường đúng hạn với GPA thấp hơn là học chậm một kỳ với GPA cao hơn.
Tôi không nói ai cũng nên học chậm. Nhưng nếu bạn đang nhắm học bổng, học tiếp sau đại học, hoặc các vị trí tuyển dụng có sàng lọc GPA, thì phép đánh đổi này đáng cân nhắc nghiêm túc thay vì mặc định chọn học nhanh.
Học phần không tính vào GPA
Nhiều trường không tính giáo dục thể chất và giáo dục quốc phòng vào GPA, chỉ yêu cầu đạt. Biết danh mục này giúp bạn phân bổ thời gian đúng chỗ.
Điều đó không có nghĩa là bỏ bê chúng, vì chúng vẫn là điều kiện tốt nghiệp. Nhưng thời gian ôn thi nên ưu tiên các học phần có tính vào GPA và có nhiều tín chỉ.
Xu hướng cũng được đọc, không chỉ con số cuối
Hội đồng xét học bổng hay hội đồng tuyển sinh sau đại học thường nhìn cả bảng điểm theo từng kỳ, không chỉ con số tích lũy. Một sinh viên đi từ 2,8 lên 3,6 qua bốn năm kể một câu chuyện khác hẳn sinh viên đi từ 3,4 xuống 3,1.
Đây là lý do tôi khuyên đừng bỏ cuộc khi năm nhất không tốt. GPA tích lũy có thể không lên được mức bạn muốn, nhưng đường đi lên rõ ràng vẫn là thứ có giá trị.
Nói thẳng về giới hạn
Có những mục tiêu đã ngoài tầm với, và biết điều đó sớm tốt hơn là cố đến kỳ cuối rồi thất vọng. Sinh viên năm cuối còn tám tín chỉ mà cần nâng GPA thêm 0,2 thì phép tính đơn giản cho thấy không đủ.
Khi rơi vào tình huống đó, việc hợp lý là chuyển trọng tâm sang những thứ hồ sơ khác đọc được: đồ án tốt nghiệp, kinh nghiệm thực tập, kết quả các học phần chuyên ngành. Một số chương trình sau đại học xét điểm các môn chuyên ngành riêng, không chỉ GPA chung.
Nếu bạn đang ở năm thứ hai
Đây là thời điểm mọi thứ còn thay đổi được nhiều nhất, và cũng là thời điểm ít sinh viên nghĩ tới GPA nhất. Năm nhất còn mới lạ, năm cuối thì đã muộn, năm hai là khoảng giữa mà phần lớn để trôi qua.
Điều tôi khuyên: tối nay, mở bảng điểm, ghi lại GPA tích lũy và số tín chỉ đã học, rồi nhập vào công cụ tính GPA cần đạt các kỳ còn lại với mục tiêu bạn muốn. Nếu con số hiện ra nằm trong tầm với, bạn có một kế hoạch. Nếu nó ngoài tầm, bạn có hai năm để chuẩn bị những thứ khác thay vì phát hiện điều đó vào tháng cuối. Kiểm tra lại con số tích lũy bằng công cụ tính GPA trước khi tính.
Sinh viên hay hỏi
Nâng GPA từ năm mấy là hiệu quả nhất?
Từ năm thứ hai, khi số tín chỉ tích lũy còn ít và số tín chỉ phía trước còn nhiều.
Học lại có chắc làm tăng GPA không?
Không. Nếu trường lấy điểm lần học cuối, kết quả thấp hơn lần trước sẽ kéo GPA xuống.
Nên ưu tiên học phần nào khi thời gian có hạn?
Học phần nhiều tín chỉ, vì chúng có trọng số lớn hơn trong công thức tính GPA.
Đăng ký nhiều tín chỉ để ra trường sớm có nên không?
Tùy mục tiêu. Nếu bạn nhắm học bổng hoặc học tiếp, học vừa sức với kết quả tốt thường có lợi hơn.
Năm nhất GPA thấp thì còn cứu được không?
Còn, nếu bắt đầu từ năm thứ hai. Và xu hướng đi lên qua các kỳ cũng là thứ hồ sơ đọc được.